{"id":1145,"date":"2025-05-21T16:11:11","date_gmt":"2025-05-21T16:11:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/dogus-cay-ve-tema-vakfi-ndan-surdurulebilir-cay-tarimi-icin-ortak-adim"},"modified":"2025-05-21T16:14:59","modified_gmt":"2025-05-21T16:14:59","slug":"dogus-cay-ve-tema-vakfi-ndan-surdurulebilir-cay-tarimi-icin-ortak-adim","status":"publish","type":"page","link":"","title":{"rendered":"Do\u011fu\u015f \u00c7ay ve TEMA Vakf\u0131’ndan S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00c7ay Tar\u0131m\u0131 \u0130\u00e7in Ortak Ad\u0131m"},"content":{"rendered":"Do\u011fu\u015f \u00c7ay ve TEMA Vakf\u0131 i\u015f birli\u011fiyle 2016 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lan ‘Her Dem Toprak \u0130\u00e7in’ projesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015famas\u0131 tamamland\u0131. Kimyasal g\u00fcbre kullan\u0131m\u0131 nedeniyle asitle\u015fen \u00e7ay topraklar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesini hedefleyen projenin uygulama bah\u00e7elerinde toprak pH de\u011feri ideal seviyelere ula\u015ft\u0131, verim ortalama y\u00fczde 58 artt\u0131.    

T\u00fcrkiye’nin \u00f6zel sekt\u00f6r \u00e7ay \u00fcreticilerinden Do\u011fu\u015f \u00c7ay  ve TEMA Vakf\u0131  i\u015fbirli\u011fiyle y\u00fcr\u00fct\u00fclen ‘Her Dem Toprak \u0130\u00e7in’  projesi kapsam\u0131nda, Rize ’nin en \u00f6nemli ge\u00e7im kaynaklar\u0131ndan olan \u00e7ay\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 topraklarda, ayn\u0131 lezzet ve kalitede yeti\u015ftirilmesini sa\u011flamak amac\u0131yla e\u011fitim ve fark\u0131ndal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor. Yo\u011fun kimyasal g\u00fcbre kullan\u0131m\u0131 sonucunda \u00e7ay topraklar\u0131n\u0131n y\u00fczde 86’s\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 asidik hale gelerek verimli ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00e7ay tar\u0131m\u0131n\u0131 tehdit etmesi nedeniyle ba\u015flat\u0131lan projede, topra\u011f\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmas\u0131yla birlikte \u00e7ay tar\u0131m\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi yeniden tesis ediliyor.  

 \u00c7ay tar\u0131m\u0131 i\u00e7in toprak pH de\u011feri ideal seviyeye ula\u015ft\u0131   






 Projenin 2021-2024  y\u0131llar\u0131n\u0131 kapsayan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015famas\u0131nda; Rize ’nin \u0130kizdere, F\u0131nd\u0131kl\u0131,  \u00c7ayeli, G\u00fcneysu, Merkez  ve Pazar ; Trabzon ’un Of  ve Artvin ’in Kemalpa\u015fa  il\u00e7elerindeki toplam 8 farkl\u0131 bah\u00e7ede toprak \u0131slah\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131ld\u0131. Topraktaki asitli\u011fi gidermek \u00fczere yap\u0131lan organik g\u00fcbre, tar\u0131m kireci, \u00e7ay at\u0131\u011f\u0131 kompostu ve \u00e7apalama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla kimyasal g\u00fcbrelerden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lan topraklar h\u0131zla sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmaya ba\u015flad\u0131.   

 Ba\u015flang\u0131\u00e7ta topra\u011f\u0131 ekstrem asit (ortalama pH de\u011feri 4,1) olan t\u00fcm bah\u00e7elerde yap\u0131lan uygulamalar ile toprak asitlik de\u011feri, \u00e7ay i\u00e7in ideal seviyelere (pH 5,0-6,0) ula\u015ft\u0131. Ayr\u0131ca topraktaki mikroorganizma faaliyetlerinde de art\u0131\u015f g\u00f6zlemlendi.  

 Verim art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flan\u0131rken, \u00e7ay\u0131n kalitesi de artt\u0131   


 


 Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda toprak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131ndaki iyile\u015fme, \u00e7ay kalitesine de yans\u0131d\u0131. Uygulama yap\u0131lmayan topraklara k\u0131yasla ortalama y\u00fczde 58 verim art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flan\u0131rken, her y\u0131l yap\u0131lan ya\u015f \u00e7ay yaprak analizlerine g\u00f6re, 2024 y\u0131l\u0131 sonunda \u00e7ay\u0131n tat ve aromas\u0131na etki eden polifenol miktar\u0131nda y\u00fczde 32, demin suya ge\u00e7me oran\u0131na etki eden ekstrakt miktar\u0131nda y\u00fczde 8 art\u0131\u015f oldu. Kuru \u00e7ay rand\u0131man\u0131na olumsuz etki eden sel\u00fcloz miktar\u0131 ise y\u00fczde 35 azald\u0131.   

"8 y\u0131lda toplam 13 bin 600 ki\u015fiye ula\u015ft\u0131k”    

 2016–2017 y\u0131llar\u0131nda fark\u0131ndal\u0131k e\u011fitimleriyle ba\u015flayan ‘Her Dem Toprak \u0130\u00e7in’ projesi, zaman i\u00e7inde kapsam\u0131n\u0131 geni\u015fleterek \u00f6rnek tar\u0131m uygulamalar\u0131 ve toprak iyile\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. 2018–2020 d\u00f6neminde Rize merkezli uygulamalara a\u011f\u0131rl\u0131k verilirken, 2021–2024 y\u0131llar\u0131n\u0131 kapsayan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015famada \u00e7al\u0131\u015fmalar Trabzon ve Artvin illerini de kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletildi.  

 Do\u011fu\u015f \u00c7ay Y\u00f6netim Kurulu \u00dcyesi Harika Karakan Batall\u0131 , proje kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n 8 y\u0131l i\u00e7inde 13 bin 600 ki\u015fiye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydederek, "Projemizin hedef kitlesindeki t\u00fcm kesimlere \u00e7ay bitkisinin ekolojisine uygun toprak ko\u015fullar\u0131, bitki besleme, g\u00fcbreleme, budama, hasat ve toprak y\u00f6netimi konusunda bilgilendirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla teorik ve pratik y\u00f6ntemler TEMA Vakf\u0131 taraf\u0131ndan sunuldu. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar ile \u00e7ay \u00fcretimini en kaliteli ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir hale getirmek, topra\u011f\u0131 iyile\u015ftirerek gelecek nesillere aktarmak amac\u0131yla \u00f6nemli bir fark\u0131ndal\u0131k sa\u011flad\u0131k" \u015feklinde konu\u015ftu.   

"Hem b\u00f6lge insan\u0131n\u0131 hem de \u00fclke ekonomisini desteklemeyi hedefledik"   

 Projenin rapor sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 da de\u011ferlendiren Batall\u0131, T\u00fcrkiye’de erozyon ve \u00e7\u00f6lle\u015fmeyle m\u00fccadele eden, ba\u015fta toprak olmak \u00fczere t\u00fcm do\u011fal varl\u0131klar\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik bilimsel temelli \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fcten TEMA Vakf\u0131 ile i\u015f birli\u011fi yapmaktan duyduklar\u0131 memnuniyeti dile getirdi. Batall\u0131, "Topra\u011f\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmas\u0131yla elde etti\u011fimiz verim art\u0131\u015f\u0131 ve \u00fcr\u00fcn kalitesi, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve lezzetli \u00e7ay \u00fcretimi i\u00e7in \u00e7ok de\u011ferli. Kurulu\u015fumuzdan bu yana, 40 y\u0131ld\u0131r sahip \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ilke ve de\u011ferlerimizle standartlara, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na ve do\u011faya g\u00f6sterdi\u011fimiz \u00f6zeni bug\u00fcn de ayn\u0131 kararl\u0131l\u0131kla s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyoruz. Bug\u00fcn, Rize'de 5 adet \u00e7ay i\u015fleme ve Ordu'da 1 adet \u00e7ay paketleme fabrikas\u0131 ile y\u0131ll\u0131k 50 bin ton \u00fcretim kapasitesine sahip bir \u015firket olarak, 55 bin \u00e7ay \u00e7ift\u00e7imiz ile bu alanda \u00f6nemli bir yol ald\u0131k. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131n kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 somut olarak \u00f6l\u00e7ebilmenin gururunu ya\u015f\u0131yoruz" dedi.  

 \u00c7ay \u00fcretimini sa\u011fl\u0131ks\u0131z \u00fcretim tehdidinden kurtarman\u0131n \u00f6nemini de vurgulayan Batall\u0131, "\u00dclkemizi d\u00fcnya t\u00fcketiminde birinci, \u00fcretiminde ise be\u015finci s\u0131raya ta\u015f\u0131yan; sudan sonra en \u00e7ok t\u00fcketilen i\u00e7ecek olan \u00e7ay\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 topraklarda \u00fcretilmesi ve bu \u00fcretimin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalite ve lezzette olmas\u0131, sadece markam\u0131z\u0131n do\u011fdu\u011fu Rize’deki b\u00f6lge insan\u0131m\u0131z\u0131n de\u011fil, ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye ekonomisinin de kalk\u0131nmas\u0131 ve en \u00f6nemlisi t\u00fcketicilerimizin hak ettikleri de\u011feri g\u00f6rmesi anlam\u0131na geliyor. Bu nedenle, hem \u00fcreticilerimizin hem de t\u00fcketicilerimizin gelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu yolda g\u00f6sterdi\u011fimiz \u00f6zen ve eme\u011fe \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde de h\u0131z kesmeden devam edece\u011fiz" de\u011ferlendirmesinde bulundu.  

 "Topra\u011f\u0131n korunmas\u0131n\u0131 bir ya\u015fam politikas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyoruz"   

 TEMA Vakf\u0131 Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Deniz Ata\u00e7 , sa\u011fl\u0131kl\u0131 topra\u011f\u0131n; ya\u015fam\u0131n ve do\u011fan\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan temel bir unsur oldu\u011funa dikkat \u00e7ekti. Ata\u00e7, “Toprak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 tar\u0131msal bir mesele olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ekosistemlerin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131 ve insan ya\u015fam\u0131 i\u00e7in de hayati bir \u00f6neme sahiptir. TEMA Vakf\u0131 olarak iki toprak sevdal\u0131s\u0131 Kurucu Onursal Ba\u015fkan\u0131m\u0131z, merhum Hayrettin Karaca  ve merhum A. Nihat G\u00f6kyi\u011fit ’in \u00e7izdi\u011fi ‘sa\u011fl\u0131kl\u0131 toprak, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam’  ilkesiyle kuruldu\u011fumuz g\u00fcnden bu yana, topra\u011f\u0131n korunmas\u0131n\u0131 bir \u00e7evre politikas\u0131 de\u011fil, bir ya\u015fam politikas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyoruz” ifadelerini kulland\u0131.   

 Do\u011fu\u015f \u00c7ay ile s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri ‘Her Dem Toprak \u0130\u00e7in’ projesinin bu anlay\u0131\u015f\u0131n somut bir yans\u0131mas\u0131 oldu\u011funu belirten Ata\u00e7, “Bu projeyle bir kez daha g\u00f6rd\u00fck ki, topra\u011f\u0131 do\u011fru y\u00f6ntemlerle iyile\u015ftirdi\u011fimizde yaln\u0131zca verim artm\u0131yor; ayn\u0131 zamanda \u00fcr\u00fcn kalitesi y\u00fckseliyor, \u00fcretici destekleniyor ve t\u00fcketiciye daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00fcr\u00fcnler ula\u015f\u0131yor. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir topra\u011f\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcnsel faydalar, hem bug\u00fcn\u00fcn ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamaya hem de yar\u0131n\u0131n ya\u015fam hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almaya hizmet ediyor” a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulundu. Ata\u00e7 s\u00f6zlerinin devam\u0131nda, bu projenin, sa\u011fl\u0131kl\u0131 topra\u011f\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir tar\u0131m i\u00e7in nas\u0131l temel bir unsur oldu\u011funu g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece de\u011ferli bir \u00f6rnek oldu\u011funu vurgularken, “TEMA Vakf\u0131 olarak bu s\u00fcrecin her a\u015famas\u0131nda yer almak ve uzun soluklu bu i\u015f birli\u011fiyle topra\u011f\u0131 koruyarak \u00fcreticiyi desteklemek, bizim i\u00e7in hem b\u00fcy\u00fck bir sorumluluk hem de b\u00fcy\u00fck bir umut kayna\u011f\u0131" dedi. ","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":1145,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_links_to":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/dogus-cay-ve-tema-vakfi-ndan-surdurulebilir-cay-tarimi-icin-ortak-adim","_links_to_target":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/dogus-cay-ve-tema-vakfi-ndan-surdurulebilir-cay-tarimi-icin-ortak-adim"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/dogus-cay-ve-tema-vakfi-ndan-surdurulebilir-cay-tarimi-icin-ortak-adim"}],"collection":[{"href":"urlver"}],"about":[{"href":""}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/dogus-cay-ve-tema-vakfi-ndan-surdurulebilir-cay-tarimi-icin-ortak-adim"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/dogus-cay-ve-tema-vakfi-ndan-surdurulebilir-cay-tarimi-icin-ortak-adim"}],"version-history":[{"count":766,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/dogus-cay-ve-tema-vakfi-ndan-surdurulebilir-cay-tarimi-icin-ortak-adim"}],"predecessor-version":[{"id":1145,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/dogus-cay-ve-tema-vakfi-ndan-surdurulebilir-cay-tarimi-icin-ortak-adim"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/dogus-cay-ve-tema-vakfi-ndan-surdurulebilir-cay-tarimi-icin-ortak-adim"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/img\/blog\/dogus-cay-ve-tema-vakfi-ndan-surdurulebilir-cay-tarimi-icin-ortak-adim-0-62580.jpg"}],"curies":[{"name":".Net","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}