{"id":299,"date":"2022-01-26T00:00:00","date_gmt":"2022-01-26T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/ilham-veren-kadinlar\/ilk-turk-kadin-gazeteci-selma-riza-feraceli"},"modified":"2022-06-06T12:57:32","modified_gmt":"2022-06-06T12:57:32","slug":"ilk-turk-kadin-gazeteci-selma-riza-feraceli","status":"publish","type":"page","link":"","title":{"rendered":"\u0130LK T\u00dcRK KADIN GAZETEC\u0130: SELMA RIZA FERACEL\u0130"},"content":{"rendered":"D\u00f6nemin zorlu ko\u015fullar\u0131nda toplumsal olaylara ve \u00f6zellikle de kad\u0131n haklar\u0131 konular\u0131na duydu\u011fu ilgi, g\u00fc\u00e7l\u00fc karakteri ile birle\u015fince ortaya s\u0131n\u0131r tan\u0131maz, cesur ve ayd\u0131nl\u0131k bir kad\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131. Bu kad\u0131n, d\u00f6nemindeki e\u015fitsizlikleri ve do\u011fru bilinen yanl\u0131\u015flar\u0131 g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131, irdeledi ve o g\u00fcnden bug\u00fcne bir ayna tutmam\u0131za vesile oldu. Gelin, ilk T\u00fcrk kad\u0131n gazeteci olarak da ad\u0131n\u0131 bildi\u011fimiz, Samipa\u015fazade Sezai’nin tan\u0131mlamas\u0131yla “Kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131n Tac\u0131” olan Selma R\u0131za Feraceli’yi biraz daha yak\u0131ndan tan\u0131yal\u0131m…  G\u00fcn\u00fcm\u00fczde maalesef halen devam eden, d\u00fcnyan\u0131n ve \u00fclkemizin en \u00f6nemli sorunlar\u0131ndan olan toplumsal cinsiyet e\u015fitsizli\u011fi, e\u011fitimde, i\u015f ve sosyal hayatta cinsiyet dengesizlikleri gibi sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi i\u00e7in verdi\u011fi \u00e7aba ve bu konudaki ayd\u0131nlanmac\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla unutulmamas\u0131 gereken \u00f6nemli bir isim: Selma R\u0131za Feraceli…  1872 y\u0131l\u0131nda do\u011fan Selma R\u0131za Feraceli  Tanzimat d\u00f6neminin ilk T\u00fcrk kad\u0131n gazetecisi ve roman yazarlar\u0131ndand\u0131r. Avusturya as\u0131ll\u0131 Naile Han\u0131m ile politikac\u0131 ve diplomat olan Ali R\u0131za Bey’in 7 \u00e7ocu\u011fundan en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc olan Selma R\u0131za Feraceli  e\u011fitim hayat\u0131 boyunca iyi hocalardan dersler ald\u0131. Ayn\u0131 zamanda ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve toplumsal olaylarl a \u00f6zellikle de kad\u0131n haklar\u0131 konular\u0131na duydu\u011fu ilgi Feraceli’yi T\u00fcrkiye’nin ayd\u0131nlanma yolunda \u00f6nemli bir neferi haline getirdi. O d\u00f6nemlerde Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131  ba\u015flamam\u0131\u015f, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu  hen\u00fcz T\u00fcrkiye  olmam\u0131\u015ft\u0131. Fakat olduk\u00e7a hareketli zamanlard\u0131. J\u00f6n T\u00fcrkler  hareketine kat\u0131lan ve daha sonralar\u0131 II. Me\u015frutiyet D\u00f6nemi’nde ise Meclis-i Mebusan reisi\/Millet Meclisi ba\u015fkan\u0131 olarak g\u00f6rev yapacak olan a\u011fabeyi Ahmed R\u0131za ’dan olduk\u00e7a etkilenen Selma R\u0131za Feraceli, ailesinden dahi gizli olarak -onun yan\u0131na- Fransa’ya gitti. Ald\u0131\u011f\u0131 iyi e\u011fitim sonucu g\u00fc\u00e7lenen Frans\u0131zcas\u0131 ile e\u011fitimine, Fransa’n\u0131n \u00fcnl\u00fc okulu Sorbornne \u00dcniversitesi ’nde devam ederek, o g\u00fcne kadar bu okulda e\u011fitim alan ilk T\u00fcrk kad\u0131n\u0131 oldu. Selma R\u0131za Feraceli, 10 y\u0131la yak\u0131n s\u00fcre ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Paris’te \u0130ttihat ve Terakki F\u0131rkas\u0131’n\u0131n tek kad\u0131n \u00fcyesi olarak g\u00f6rev yapt\u0131. Ayn\u0131 zamanda Ahmet R\u0131za Bey’in y\u00f6netiminde Paris’te yay\u0131mlanan Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda h\u00fcrriyet ve e\u015fitli\u011fi savunan ve k\u0131sa zamanda J\u00f6n T\u00fcrk’lerin sesi haline gelen Me\u015fveret Gazetesi’ nin, Frans\u0131zca eki Mechveret Supplément Fran\u00e7ais  ve T\u00fcrk\u00e7e olarak yay\u0131mlanan \u015eura-y\u0131 \u00dcmmet Gazetesi ’nde kad\u0131nlar\u0131n sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fama kat\u0131l\u0131m\u0131 konular\u0131nda da makaleler yazd\u0131. \u015eura-y\u0131 \u00dcmmet Gazete’sini \u00e7\u0131karan Samipa\u015fazade Sezai o d\u00f6nemde Selma R\u0131za Feraceli’yi “Kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131n Tac\u0131 ” olarak nitelendiriyordu.  Y\u0131l 1908’e geldi\u011finde Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nda II. Me\u015frutiyet ilan edildi. Bu ilan\u0131n \u00fczerine Selma R\u0131za Feraceli, \u0130stanbul’a d\u00f6nd\u00fc. Yurda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnden sonra gazetecilik faaliyetlerine son veren Feraceli i\u00e7in sosyal hayatta rol \u00fcstlenmek olduk\u00e7a \u00f6nemliydi. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyle, Me\u015frutiyet’in ilan\u0131ndan sonra yeniden te\u015fkilatland\u0131r\u0131lan Osmanl\u0131 Hilal-i Ahmer  (K\u0131z\u0131lay)  Cemiyeti ’inde be\u015f y\u0131l s\u00fcrecek genel sekreterlik g\u00f6revini yerine getirdi. \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti  tarihindeki tek kad\u0131n \u00fcye olan Selma R\u0131za Feraceli, \u0130stanbul’daki ya\u015fam\u0131 s\u00fcresince “Han\u0131mlara Mahsus Gazete ” ve “Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131 ” gibi \u00f6nemli kad\u0131n dergilerinde yazmaya da devam etti. T\u00fcrkiye’nin ilk yat\u0131l\u0131 k\u0131z lisesinin a\u00e7\u0131lmas\u0131na \u00f6nc\u00fc oldu  \u00d6mr\u00fc boyunca kad\u0131n ve kad\u0131n haklar\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan Selma R\u0131za Feraceli’nin bu u\u011furda att\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli somut ad\u0131mlardan biri de T\u00fcrkiye’nin ilk yat\u0131l\u0131 k\u0131z lisesinin faaliyete ge\u00e7irilmesinde oynad\u0131\u011f\u0131 ba\u015frold\u00fc. Feraceli, 1916 y\u0131l\u0131nda M\u00fcsl\u00fcman Osmanl\u0131 k\u0131zlar\u0131n\u0131n e\u011fitimi ve k\u00fclt\u00fcrel y\u00f6nde geli\u015fmesi amac\u0131yla, a\u011fabeyi Ahmet R\u0131za’n\u0131n da deste\u011fiyle, Kandilli’deki Adile Sultan Saray\u0131 ‘n\u0131n, Kandilli Adile Sultan \u0130nas Mekteb-i Sultanîsi  ad\u0131 alt\u0131nda T\u00fcrkiye’nin ilk yat\u0131l\u0131 k\u0131z lisesi  olarak a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Cumhuriyet  d\u00f6neminde ise okulun ad\u0131, Kandilli K\u0131z Lisesi  olarak de\u011fi\u015ftirildi. Toplumdaki cinsiyet rolleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nan \u00e7arp\u0131c\u0131 bir roman: “Uhuvvet”   Tanzimat Ferman\u0131’n\u0131n ilan\u0131yla de\u011fi\u015fen sosyal yap\u0131y\u0131 aile ve kad\u0131n konular\u0131 \u00fczerinden trajik bir \u00f6yk\u00fcyle i\u015fledi\u011fi karde\u015flik anlam\u0131na gelen “Uhuvvet ” roman\u0131nda, toplumsal ayd\u0131nlanman\u0131n ancak ve ancak kad\u0131n-erkek e\u015fitli\u011finin her alanda sa\u011flanmas\u0131 ve kad\u0131nlar\u0131n e\u011fitilmesi ile ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini savunur. Feraceli’nin hen\u00fcz 20 ya\u015f\u0131ndayken kaleme ald\u0131\u011f\u0131 bu \u00f6nemli roman, kad\u0131n haklar\u0131  konusuna yer veren \u00f6nc\u00fc eserlerden biri olarak de\u011ferlendirilir. Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda yay\u0131mlanmayan eser ancak 1999 y\u0131l\u0131nda dili sadele\u015ftirilerek K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131  taraf\u0131ndan yay\u0131mlan\u0131r. Bu eserde cariyelik, esaret, Bat\u0131l\u0131la\u015fma gibi sorunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra g\u00fcn\u00fcm\u00fczde maalesef hala devam eden kad\u0131n\u0131n i\u015f, e\u011fitim ve sosyal hayat\u0131nda u\u011frad\u0131\u011f\u0131 f\u0131rsat e\u015fitsizlikleri , k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n okutulmas\u0131 , \u00e7a\u011f\u0131n gerisinde kalm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcc\u00fc usul\u00fc evlilikler  gibi sorunlar da i\u015flenmi\u015ftir. Feraceli bu eseriyle irdeledi\u011fi sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fmas\u0131 ve toplumun ayd\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fan bir ayd\u0131nd\u0131. \u00dclkemizin en \u00f6nemli kad\u0131n ayd\u0131nlar\u0131ndan olan Selma R\u0131za Feraceli, 59 ya\u015f\u0131ndayken -\u015eubat 1931 tarihinde- hayat\u0131n\u0131 kaybetti fakat \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n ilerisindeki akl\u0131 ve vicdan\u0131 ile yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bize bug\u00fcn de \u0131\u015f\u0131k olmaya devam etmektedir. ","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":299,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_links_to":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/ilham-veren-kadinlar\/ilk-turk-kadin-gazeteci-selma-riza-feraceli","_links_to_target":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/ilham-veren-kadinlar\/ilk-turk-kadin-gazeteci-selma-riza-feraceli"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/ilham-veren-kadinlar\/ilk-turk-kadin-gazeteci-selma-riza-feraceli"}],"collection":[{"href":"urlver"}],"about":[{"href":""}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/ilham-veren-kadinlar\/ilk-turk-kadin-gazeteci-selma-riza-feraceli"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/ilham-veren-kadinlar\/ilk-turk-kadin-gazeteci-selma-riza-feraceli"}],"version-history":[{"count":11492,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/ilham-veren-kadinlar\/ilk-turk-kadin-gazeteci-selma-riza-feraceli"}],"predecessor-version":[{"id":299,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/ilham-veren-kadinlar\/ilk-turk-kadin-gazeteci-selma-riza-feraceli"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/ilham-veren-kadinlar\/ilk-turk-kadin-gazeteci-selma-riza-feraceli"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/img\/blog\/selma-riza-feraceli.jpg"}],"curies":[{"name":".Net","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}