{"id":590,"date":"2023-04-06T11:30:08","date_gmt":"2023-04-06T11:30:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/dunya-turu\/izlandada-cinsiyet-esitligi"},"modified":"2023-04-06T11:33:12","modified_gmt":"2023-04-06T11:33:12","slug":"izlandada-cinsiyet-esitligi","status":"publish","type":"page","link":"","title":{"rendered":"\u0130ZLANDA’DA C\u0130NS\u0130YET E\u015e\u0130TL\u0130\u011e\u0130"},"content":{"rendered":"\u0130ZLANDA’DA C\u0130NS\u0130YET E\u015e\u0130TL\u0130\u011e\u0130  \u0130zlanda, buzullar\u0131 ve Kuzey I\u015f\u0131klar\u0131 ile tan\u0131nan bir \u00fclke. Ancak bu ada \u00fclkesi ayn\u0131 zamanda demokratik ve toplumsal modeli a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6rnek al\u0131nmas\u0131 gereken bir yer.   930 y\u0131l\u0131nda kurulan parlamentosu, d\u00fcnyan\u0131n en eski parlamentolar\u0131ndan biri olan \u0130zlanda , uzun y\u0131llard\u0131r D\u00fcnya Ekonomik Forumu'nun toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fine  dair y\u0131ll\u0131k raporunda birinci s\u0131rada yer al\u0131yor. \u00dclkenin parlamentosu, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda kad\u0131nlar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 48'inin se\u00e7ilmesi ile Avrupa 'n\u0131n cinsiyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan en dengeli parlamentosu olarak tan\u0131mlan\u0131yor.  1850 y\u0131l\u0131nda \u0130zlanda, hem erkeklere hem de kad\u0131nlara e\u015fit miras hakk\u0131  tan\u0131yan d\u00fcnyadaki ilk \u00fclkeydi. Bunun \u00f6ncesinde kad\u0131nlar miras\u0131n sadece \u00fc\u00e7te biri i\u00e7in hak sahibiydi. 1917'de \u0130zlanda kad\u0131n ve erkeklere \u00e7ocuklar\u0131 \u00fczerinde e\u015fit haklar  verdi. \u0130zlanda, 2000 y\u0131l\u0131nda ‘Cinsiyete dayal\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemek ve toplumun her alan\u0131nda cinsiyet e\u015fitli\u011fini ve cinsiyetler i\u00e7in e\u015fit f\u0131rsatlar\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in Cinsiyet Ay\u0131rmadan E\u015fit Stat\u00fc ve E\u015fit Haklar Yasas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131. Ada \u00fclkesi,  2010 y\u0131l\u0131nda \u015firket y\u00f6netim kurullar\u0131n\u0131n en az %40 kad\u0131n \u00fcyeye sahip olmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren bir yasa \u00e7\u0131kard\u0131. 2021'de kad\u0131nlar \u0130zlanda'daki y\u00f6netim pozisyonlar\u0131n\u0131n %42'sini, parlamento pozisyonlar\u0131n\u0131n ise %40'\u0131n\u0131 elinde tutuyordu. 1881'de \u0130zlanda’da ilk kez yerel se\u00e7imlerde kad\u0131nlara oy kullanma hakk\u0131  verildi. Ard\u0131ndan, 1907'de \u0130zlanda Kad\u0131n Haklar\u0131 Derne\u011fi , siyasi cinsiyet e\u015fitli\u011fi ve ‘e\u011fitime e\u015fit eri\u015fim ’ ama\u00e7layan ilk resmi kad\u0131n \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak kuruldu. 1908'de \u0130zlanda, Reykjavik belediye meclisinde g\u00f6rev yapmak \u00fczere d\u00f6rt kad\u0131n se\u00e7ti. Bu ba\u015far\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 15 Haziran 1915'te 40 ya\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015f kad\u0131nlar genel se\u00e7imlerde oy kullanma hakk\u0131n\u0131 elde etti. 1920'de \u0130zlanda ‘kad\u0131nlar i\u00e7in oy kullanma uygunlu\u011funun \u00f6n\u00fcndeki ya\u015f engelini’ tamamen kald\u0131rd\u0131. Ard\u0131ndan 1922'de \u0130zlanda, Ingibjorg Bjarnason 'u \u0130zlanda Parlamentosu'nun ilk kad\u0131n \u00fcyesi olarak se\u00e7ti. 1975'te, hem siyasete hem de i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131mda e\u015fit temsil olmamas\u0131na kar\u015f\u0131 \u0130zlandal\u0131 kad\u0131nlar , toplumsal de\u011fi\u015fimi ate\u015flemek i\u00e7in ‘Kad\u0131n\u0131n \u0130zin G\u00fcn\u00fc’ grevini ba\u015flatt\u0131. Bu greve yakla\u015f\u0131k 25.000 kad\u0131n kat\u0131ld\u0131. Kad\u0131n hareketi , \u0130zlanda siyasetinde liderli\u011fin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlad\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n ilk se\u00e7ilmi\u015f kad\u0131n liderinin yolunu a\u00e7t\u0131. Vigdis Finnbogadóttir , 1980 y\u0131l\u0131nda \u0130zlanda'n\u0131n ilk kad\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131 oldu ve 16 y\u0131l g\u00f6rev yapt\u0131. 2009'da Jóhanna Sigurðardóttir 'in \u0130zlanda'n\u0131n ilk kad\u0131n ba\u015fbakan\u0131 se\u00e7ilmesiyle bu toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fi kazan\u0131mlar\u0131 daha da ilerledi. Kad\u0131n ve Erkek E\u015fit Stat\u00fc ve E\u015fit Haklar Yasas\u0131'n\u0131n 15. Maddesine g\u00f6re, hi\u00e7bir kamu kurulu\u015fu y\u00f6netim kurulu, h\u00fck\u00fcmet konseyi veya komitesi cinsiyet e\u015fitli\u011fine %40'tan az sahip olamaz. \u0130zlanda'da 25'ten fazla \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 olan herhangi bir \u015firketin, yasalara g\u00f6re her \u00fc\u00e7 y\u0131lda bir denetlenmesi gereken hedefleri olan bir toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fi program\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u0130zlanda’da 1.       Kad\u0131nlar\u0131n e\u015fitli\u011fi kanunla fiilen korunur 2.       'E\u015fit \u0130\u015fe E\u015fit \u00dccret' zorunludur 3.       \u015eirket y\u00f6netim kurullar\u0131nda en az %40 kad\u0131n olmal\u0131d\u0131r 4.       D\u00fcnyan\u0131n en iyi ebeveyn izni politikas\u0131 uygulan\u0131r 5.       \u00c7ocuklar anaokulundan \u00fcniversiteye dek cinsiyet e\u015fitli\u011finin \u00f6nemli oldu\u011funu \u00f6\u011frenir  6.       Kad\u0131nlar\u0131n, erkekler taraf\u0131ndan istismar\u0131na izin verilmez 7.       \u00d6nemli i\u015flevleri olan bir 'Cinsiyet E\u015fitli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 ' vard\u0131r. \u0130zlanda'daki \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131, yerel y\u00f6netim taraf\u0131ndan s\u00fcbvanse edilir ve m\u00fcfredat\u0131 h\u00fck\u00fcmet kontrol eder. \u0130zlanda'daki yerel anaokullar\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 cinsiyet kli\u015felerinden ka\u00e7\u0131nacak \u015fekilde yeti\u015ftirildi\u011fi Hjalli Modeli ’ni uygular. Erkeklere daha \u015fefkatli ve empatik olmalar\u0131 \u00f6\u011fretilirken, k\u0131zlara daha cesur ve kendinden emin olmalar\u0131 \u00f6\u011fretilir. Erkekler, sanat ve el i\u015fleri gibi basmakal\u0131p kad\u0131n faaliyetleriyle tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rken a\u015f\u0131r\u0131 kabal\u0131k ho\u015f kar\u015f\u0131lanmaz. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k k\u0131zlar, a\u011fa\u00e7lara t\u0131rmanmak ve duvarlar boyunca y\u00fcr\u00fcmek gibi basmakal\u0131p erkek faaliyetlerine maruz b\u0131rak\u0131l\u0131r. A\u011flamak ho\u015f kar\u015f\u0131lanmaz ve \u00e7ok a\u011flayan k\u0131zlara durmalar\u0131 s\u00f6ylenir. Bunun yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fey, daha e\u015fitlik\u00e7i bir k\u00fclt\u00fcr yaratmak i\u00e7in k\u0131z ve erkek \u00e7ocuklar aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131 telafi etmektir. Hjalli Modeli ile ama\u00e7lanan, daha uyumlu bir toplum yaratmak i\u00e7in \u00e7ocuklar\u0131n birbirlerinin farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 daha iyi anlamalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.  ","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":590,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_links_to":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/dunya-turu\/izlandada-cinsiyet-esitligi","_links_to_target":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/dunya-turu\/izlandada-cinsiyet-esitligi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/dunya-turu\/izlandada-cinsiyet-esitligi"}],"collection":[{"href":"urlver"}],"about":[{"href":""}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/dunya-turu\/izlandada-cinsiyet-esitligi"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/dunya-turu\/izlandada-cinsiyet-esitligi"}],"version-history":[{"count":3276,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/dunya-turu\/izlandada-cinsiyet-esitligi"}],"predecessor-version":[{"id":590,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/dunya-turu\/izlandada-cinsiyet-esitligi"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/dunya-turu\/izlandada-cinsiyet-esitligi"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/img\/blog\/izlandada-cinsiyet-esitligi-0-93676.jpg"}],"curies":[{"name":".Net","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}