{"id":1149,"date":"2025-05-22T15:39:33","date_gmt":"2025-05-22T15:39:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/tema-vakfi-biyolojik-cesitliligin-onemine-dikkat-cekti"},"modified":"2025-05-22T15:45:43","modified_gmt":"2025-05-22T15:45:43","slug":"tema-vakfi-biyolojik-cesitliligin-onemine-dikkat-cekti","status":"publish","type":"page","link":"","title":{"rendered":"TEMA Vakf\u0131, Biyolojik \u00c7e\u015fitlili\u011fin \u00d6nemine Dikkat \u00c7ekti"},"content":{"rendered":"TEMA Vakf\u0131, D\u00fcnya Biyolojik \u00c7e\u015fitlilik G\u00fcn\u00fc’nde herkesi do\u011fayla uyum i\u00e7inde ya\u015famaya ve biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi korumak i\u00e7in harekete ge\u00e7meye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Vakf\u0131n Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Deniz Ata\u00e7, biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131n\u0131n insan ya\u015fam\u0131 i\u00e7in ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemi vurgulad\u0131.    

 TEMA Vakf\u0131 , D\u00fcnya Biyolojik \u00c7e\u015fitlilik G\u00fcn\u00fc ’nde herkesi biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi koruyarak do\u011fayla uyum i\u00e7inde ya\u015famaya ve bu y\u00f6nde harekete ge\u00e7meye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Vakf\u0131n Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Deniz Ata\u00e7 , “Ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z her nefeste, yedi\u011fimiz her lokmada do\u011fan\u0131n izleri var. Ancak ormanlar\u0131m\u0131z, sulak alanlar\u0131m\u0131z h\u0131zla yok oluyor, denizlerimizde ya\u015fam azal\u0131yor. Do\u011fal alanlar\u0131m\u0131z\u0131 korumak; ya\u015famak i\u00e7in ya\u015fatmak zorunday\u0131z.” s\u00f6zleriyle biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin insan ya\u015fam\u0131 i\u00e7in ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6neme dikkat \u00e7ekti.  

 Birle\u015fmi\u015f Milletler  taraf\u0131ndan her y\u0131l 22 May\u0131s 'ta kutlanan D\u00fcnya Biyolojik \u00c7e\u015fitlilik G\u00fcn\u00fc , biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin gezegenimiz ve insanl\u0131k i\u00e7in ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ya\u015famsal \u00f6neme dikkat \u00e7ekmeyi ama\u00e7l\u0131yor. Bu y\u0131l\u0131n temas\u0131 olan "Do\u011fa ile Uyum ve S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma" do\u011frultusunda TEMA Vakf\u0131, insanl\u0131\u011f\u0131n do\u011fayla olan ili\u015fkisini yeniden de\u011ferlendirmesi ve do\u011fan\u0131n h\u0131zla kaybedilen zenginli\u011fine kar\u015f\u0131 acil \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyor.   

“S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma hedeflerinin yaln\u0131zca %17’si tamamland\u0131”   


 


 Biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131n\u0131n gezegenin g\u00fcvenli s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan TEMA Vakf\u0131 Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Deniz Ata\u00e7,  s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma hedeflerinde ciddi bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bug\u00fcne kadar yaln\u0131zca %17’sinin tam anlam\u0131yla kar\u015f\u0131lanabildi\u011fini belirterek, biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131 i\u00e7in "Sorumlu \u00dcretim ve T\u00fcketim \u0130klim Eylemi, Sudaki Ya\u015fam ve Karasal Ya\u015fam ba\u015fl\u0131klar\u0131 alt\u0131ndaki 41 hedef i\u00e7in art\u0131k oyalanma de\u011fil, hi\u00e7 gecikmeden somut ad\u0131mlar atma zaman\u0131." dedi.  

 Biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin ya\u015fam\u0131n temeli oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Ata\u00e7, "G\u0131dam\u0131z\u0131n %80’ini bitkilerden sa\u011fl\u0131yoruz. Hâlâ t\u0131bbi ila\u00e7lar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in do\u011fadaki bitkilere ihtiyac\u0131m\u0131z var. Ancak bize ya\u015fam veren, bizi ya\u015fatan canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131 h\u0131zla yok oluyor; habitatlar par\u00e7alan\u0131yor, t\u00fcrler yok oluyor. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n gezegende bask\u0131n t\u00fcr haline gelmesiyle birlikte memelilerin %85’i yok oldu. Son 50 y\u0131lda biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131n\u0131n ise %73’e ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bildiriliyor. Bu kay\u0131plar sadece ekolojik a\u00e7\u0131dan de\u011fil, ayn\u0131 zamanda insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ciddi riskler yarat\u0131yor." ifadelerinde bulundu.  


 “G\u00fcn\u00fcm\u00fczde her 3 saniyede, bir futbol sahas\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde orman yok oluyor”   Habitat kayb\u0131n\u0131n, biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131n\u0131n en \u00f6nemli nedeni oldu\u011funu vurgulayan Ata\u00e7, karasal biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin %80’ini bar\u0131nd\u0131ran ormanlar\u0131n h\u0131zla azald\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ederek \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi; "Son 30 y\u0131lda d\u00fcnyada, T\u00fcrkiye’nin yakla\u015f\u0131k 5,5 kat\u0131 kadar orman alan\u0131 tahrip edildi. D\u00fcnya \u00fczerindeki memeli biyok\u00fctlesinin sadece %4’\u00fcn\u00fcn yaban\u0131l t\u00fcrlerden olu\u015fmas\u0131, yap\u0131lan tahribat\u0131n\u0131n boyutunu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyuyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde her 3 saniyede, bir futbol sahas\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde orman yok oluyor ve bu tahribat\u0131n %90’\u0131 yeni tar\u0131m alan\u0131 a\u00e7mak i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015fiyor."  



 T\u00fcrkiye, orman varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131ran ender \u00fclkeler aras\u0131nda yer alsa da ormanlar\u0131n farkl\u0131 ama\u00e7larla kullan\u0131m\u0131na izin veren yasal d\u00fczenlemeler, orman habitatlar\u0131n\u0131 par\u00e7al\u0131yor. Bu duruma da dikkat \u00e7eken Ata\u00e7, "2012–2023 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yakla\u015f\u0131k 577 bin hektar orman, ba\u015fta madencilik, enerji ve ula\u015f\u0131m olmak \u00fczere define aramak dâhil otuzdan fazla kullan\u0131m amac\u0131yla tahsis edildi." ifadelerini kulland\u0131.  

 \u00dclkemizin \u00fc\u00e7 biyoco\u011frafik b\u00f6lgenin kesi\u015fim noktas\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yaln\u0131zca T\u00fcrkiye’ye \u00f6zg\u00fc binlerce t\u00fcre ev sahipli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan TEMA Vakf\u0131 Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Deniz Ata\u00e7, "T\u00fcrkiye, zengin biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fe sahip ender \u00fclkelerden biri olmas\u0131na ra\u011fmen, bu zenginli\u011fi korumaya y\u00f6nelik mevcut korunan alanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne yaz\u0131k ki yetersiz durumda. D\u00fcnya genelinde 2030 y\u0131l\u0131na kadar karasal ve denizel alanlar\u0131n en az %30’unun koruma alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 hedeflenirken; T\u00fcrkiye’de bu oran karasal alanlarda yaln\u0131zca %8, denizel alanlarda ise %6 seviyesinde kal\u0131yor. Bu oranlar, d\u00fcnya ortalamas\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131ndan az.” ifadeleriyle koruma \u00e7abalar\u0131n\u0131n mevcut biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi g\u00fcvence alt\u0131na almaktan uzak oldu\u011funu dile getirdi.  




 “Sulak alan t\u00fcrlerinin pop\u00fclasyonu %60 oran\u0131nda azald\u0131”   

 



 Di\u011fer yandan, bitki ve hayvan t\u00fcrlerinin %40’\u0131na, bal\u0131k t\u00fcrlerinin ise %30’una ev sahipli\u011fi yapan sulak alanlar da h\u0131zla yok ediliyor. 1700 y\u0131l\u0131ndan bu yana T\u00fcrkiye’nin d\u00f6rt kat\u0131 kadar, yakla\u015f\u0131k 3,4 milyon km² sulak alan kaybedildi\u011fini kaydeden Ata\u00e7, "Bu nedenle sulak alanlara ba\u011fl\u0131 t\u00fcrlerin %25’inin nesli tehlike alt\u0131nda. 1970’ten bu yana sulak alan t\u00fcrlerinin pop\u00fclasyonu %60 oran\u0131nda azald\u0131. Bu yok olu\u015fun ba\u015fl\u0131ca nedenleri yeni tar\u0131m alanlar\u0131 a\u00e7ma \u00e7abalar\u0131 ve a\u015f\u0131r\u0131 sulamad\u0131r." \u015feklinde konu\u015ftu. Ata\u00e7, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131n\u0131 derinle\u015ftiren bir di\u011fer \u00f6nemli etken oldu\u011funu s\u00f6yleyerek, "1,5 °C’lik k\u00fcresel \u0131s\u0131nma durumunda mercan resiflerinin %90’\u0131, 2 °C’de ise %99’u yok olabilir. Bu yaln\u0131zca deniz ya\u015fam\u0131 de\u011fil, t\u00fcm ekosistem dengesi ve insanl\u0131k i\u00e7in geri d\u00f6n\u00fclemez sonu\u00e7lar do\u011furur." uyar\u0131s\u0131nda bulundu.  



 “Her y\u0131l 20 milyon hektar tar\u0131m arazisi bozuluma u\u011fruyor”   


 


 Yaln\u0131zca yeni a\u00e7\u0131lan tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n de\u011fil, mevcut tar\u0131m arazilerinin de bozuldu\u011funu s\u00f6yleyen Ata\u00e7, "G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ormanlar ve sulak alanlar, tar\u0131m alan\u0131 a\u00e7mak amac\u0131yla b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yok edilirken; mevcut tar\u0131m arazileri de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmayan uygulamalar nedeniyle h\u0131zla verimlili\u011fini kaybediyor. Her y\u0131l yakla\u015f\u0131k 20 milyon hektar tar\u0131m arazisi; erozyon, yanl\u0131\u015f arazi kullan\u0131m\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 sulama ve kimyasal girdiler nedeniyle bozuluma u\u011fruyor. Bu durum yaln\u0131zca topra\u011f\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda i\u00e7erisindeki biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi de tehdit ediyor. Ayr\u0131ca, kentsel at\u0131klar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra a\u015f\u0131r\u0131 kimyasal g\u00fcbre ve pestisit kullan\u0131m\u0131, denizlerde ya\u015fam\u0131n tamamen sona erdi\u011fi ‘\u00f6l\u00fc zonlar’\u0131n olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Marmara Denizi, bu sorunun en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rneklerinden biri olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda duruyor.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.  

 “S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ya\u015fam i\u00e7in hepimiz ortak sorumluluk almal\u0131y\u0131z”  \u0130nsan faaliyetlerinin do\u011fa \u00fczerindeki tahribat\u0131n\u0131 somut verilerle ortaya koyan Deniz Ata\u00e7, “Bilmeliyiz ki do\u011fada, biz insanlar d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n bir i\u015flevi var ve ya\u015fam\u0131m\u0131z onlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131. Bu noktada insanlar, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz do\u011faya en b\u00fcy\u00fck etkiyi yapan ve ayn\u0131 zamanda ak\u0131lc\u0131 kararlar alabilme kapasitesine sahip canl\u0131lar. Bu nedenle akl\u0131n yolundan ilerlemeli, kendimizi d\u00fcnyan\u0131n sahibi olarak de\u011fil; t\u00fcm canl\u0131larla payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ya\u015fam alan\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rmeliyiz. Devletler de bu anlay\u0131\u015f\u0131 mevzuatlar\u0131na yerle\u015ftirmeli; korunan alanlar\u0131 art\u0131rmal\u0131 ve ekosistemlerin i\u015fleyi\u015fine zarar veren uygulamalardan ka\u00e7\u0131nmal\u0131d\u0131r.” dedi.  

 Ata\u00e7, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ya\u015fam ve biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi korumak i\u00e7in "Kurucu Onursal Ba\u015fkanlar\u0131m\u0131z\u0131n bu konudaki s\u00f6zleri bug\u00fcn de bizlere yol g\u00f6steriyor. Merhum Kurucu Onursal Ba\u015fkan\u0131m\u0131z Toprak Dedemiz Hayrettin Karaca ’n\u0131n dedi\u011fi gibi, ‘\u0130htiyac\u0131m\u0131z kadar t\u00fcketelim, bize ya\u015fam sunanlar\u0131 ya\u015fatal\u0131m.’ Yine merhum Kurucu Onursal Ba\u015fkan\u0131m\u0131z, Yaprak Dedemiz A. Nihat G\u00f6kyi\u011fit ’in her zaman vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi, ‘Evrenin o ak\u0131l almaz d\u00fczenini dengede tutan, biyolojik zenginliktir.’ TEMA Vakf\u0131 olarak A. Nihat G\u00f6kyi\u011fit Biyolojik \u00c7e\u015fitlilik Projesi  ile \u00fclkemizdeki biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131n\u0131n hayati \u00f6nemini bir kez daha hat\u0131rlatmak istiyoruz.” s\u00f6zleriyle herkesi ortak sorumluluk almaya davet etti. ","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":1149,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_links_to":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/tema-vakfi-biyolojik-cesitliligin-onemine-dikkat-cekti","_links_to_target":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/tema-vakfi-biyolojik-cesitliligin-onemine-dikkat-cekti"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/tema-vakfi-biyolojik-cesitliligin-onemine-dikkat-cekti"}],"collection":[{"href":"urlver"}],"about":[{"href":""}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/tema-vakfi-biyolojik-cesitliligin-onemine-dikkat-cekti"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/tema-vakfi-biyolojik-cesitliligin-onemine-dikkat-cekti"}],"version-history":[{"count":574,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/tema-vakfi-biyolojik-cesitliligin-onemine-dikkat-cekti"}],"predecessor-version":[{"id":1149,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/tema-vakfi-biyolojik-cesitliligin-onemine-dikkat-cekti"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/yazilar\/yesil-donusum\/tema-vakfi-biyolojik-cesitliligin-onemine-dikkat-cekti"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadindostumarkalar.org\/img\/blog\/tema-vakfi-biyolojik-cesitliligin-onemine-dikkat-cekti-0-65700.jpg"}],"curies":[{"name":".Net","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}